Bu Gece Kalandar

Sadece Trabzon değil çevre illerde de sürdürülen gelenek Rumi Takvim’in ilk ayı olarak kabul edilir.

Kalandar’ın birinci günü ise Miladi Takvim’e göre Ocak aynın 13’ünü 14’üne bağlayan gecedir.

Tam çıkış tarihi bilinmese de kaynağı Antik Yunan dönemine dayandığı bilinmektedir. Miladi Takvim’e göre Zeus ve Hera’nın15 Ocak ve 15 Şubat ayına yani ‘gamelion’ ayına denk gelmesiyle gerçekleşen düğün törenleri temel alınarak belirlenmiştir. Diğer bir bulguya göre ise şarap tanrısı Dionysos için düzenlenen ‘lenia’ isimli şenlik esas alınmıştır. Peki Kalandar ne demek ? Roma döneminde yeni yıl ‘Kalenda’ adı altında kutlanırken bu gelenek Bizans döneme kadar sürdürülür. Anadolu’da artan Müslüman sayısıyla birlikte bu gelenek Türk ve İslam kültüründen birçok iz taşırken varlığını devam ettirmektedir.

Günün ilk saatlerinde başlanılan hazırlılar akşamdan itibaren kutlamalar şeklinde devam eder. Geleneğe göre insanlar tanınmayacak şekilde kostümler giyinerek geceyi halk dansları, oyunlar, türkü ve maniler eşliğinde geçirir. Ayrıca ev ev dolaşılan gecede ipe bağlanılan bir torba kapılara asılarak saklanılır ve ev sahibinin bu torbaya evde bulunan fındık, portakal, elma gibi yiyecekler koyması beklenir. Daha sonra torbayı koyan kişi görünmeden geri gelip dolu torbayı alır. Toplanan yiyecek ve hediyeler bir araya gelinerek eşit şekilde paylaştırılır. Gecenin geri kalanında ise heyecanla beklenen ‘Karakoncolos’ veya ‘Momoyer’ isimli oyunlar oynanır.

Bu gelenek Trabzon’da ayrı bir öneme sahiptir. Bu kutlamaların bir örneği de Trabzon’un Maçka ilçesinde Livera, diğer adıyla Yazlık köyünde gerçekleştiriliyor.

Kalandar ne zaman 2022 : 13’ünü 14’üne bağlayan gecedir. 13.01.2023-14.01.2023 Kalandar geleneğinin ise Doğu Karadeniz dışında Gürcistan, Ermenistan, Abhazya, Ukrayna, Letonya ve Moldova’da da benzer eğlence ve törenlerle kutlanır.